Strokartonfabriek Erica II, Oostwold (Wk)

De strokartonfabriek Erica II, opgericht in 1925, was tientallen jaren gezichtsbepalend voor Oostwold. Het halve dorp werkte er en zo drukte de fabriek in sociaal en economisch opzicht een belangrijk stempel op de gemeenschap. In de jaren 1960 kwam daar vrij abrupt een einde aan toen de strokartonindustrie door nieuwe ontwikkelingen werd ingehaald en ten onder ging.

Bovenstaande foto is beschikbaar in groter formaat, 779 x 523 pixels, 353 kB (!). Klik op de foto. (ingezonden door Dick Feenstra)

Café Het Witte Paard Geen connectie met de fabriek maar wel een begrip in het dorp: café Het Witte Paard. Hail schiere foto's, ingezonden door Nico Meijer.


Berichten en reacties Meest recent: een reactie van een dochter van Frans Heller, de laatste bedrijfsleider van de Erica.
De ondergang De malaise in de strokarton noopte vele fabrieken hun deuren te sluiten. Maar bij de Erica waren ook heel andere factoren in het spel. Dat onthult Jan René Olthof, zoon van toenmalig directeur Jan Olthof. Met vijf foto's van de fabriek.
Sloop van de fabriek In 1978 werd het leegstaande fabrieksgebouw met de grond gelijk gemaakt. De laatste foto's zijn hier te zien.
Bloeiperiode Herinneringen van oud-Oostwolmer Ebel Meijer aan de fabriek in de jaren 1950 en '60. De ijsbaan, de tv-club, fabriekseigenaar Jo Smit, en nog veel meer.
Strokarton Aanvankelijk was het helemaal niet de bedoeling dat in Oostwold strokarton geproduceerd zou worden. Twee foto's, waarvan een uit 1925.
Personeelsreisje Een groepsfoto rond 1965 gemaakt tijdens een uitstapje, ingezonden door Binie Boonstra. Met bijna alle bijbehorende namen !
Personeelszaken Jan Dick over boekhouder Jan Wolthuis, en de staking bij de fabriek in 1930. Met twee historische foto's.
Jan Wolthuis Herinneringen van Anneke Wolthuis aan haar grootvader Jan Wolthuis, tot 1955 boekhouder bij de fabriek. Met twee foto's van de bedrijfswoning.
Crisisjaren Geert Sprenger beschrijft hoe een arbeidersgezin eind jaren 1930 moest rondkomen. Verder belicht hij de toenmalige bewoners van de fabriekswoningen, en laat hij het verleden herleven tijdens een wandeling door Oostwold.
Oostwold Jeugdherinneringen van Klaas Kuipers aan Oostwold rond 1950. Zijn vader Roelf Kuipers had daar samen met Piet Feenstra een brandstoffenhandel.
Munnikevaart Een drietal foto's langs de Munnikevaart, jaren 1960.
Jo Smit De man achter Erica II was industrieel en multimiljonair Jo Smit. Onder zijn verdere bezittingen was ook een naar hem vernoemd vrachtschip.

De Groninger strokartonindustrie

De opkomst van de strokartonfabricage in de tweede helft van de negentiende eeuw was voor de Groninger graanboeren 'gefundenes Fressen'. Het restproduct stro kreeg in één keer economische waarde. Aanvankelijk verkochten de boeren het stro aan fabrieken in het Duitse Ost-Friesland. De eerste strokartonfabriek in de Groninger Veenkoloniën werd in 1869 te Hoogezand opgericht door de heren Hooites en Beukema.

De kartonindustrie werd een bedrijfstak met grote sociale en economische betekenis. Eind 19e eeuw waren er in de Groninger Veenkoloniën al 22 strokartonfabrieken te vinden. Het geproduceerde strokarton werd grotendeels geëxporteerd, met name naar Engeland, waar het gebruikt werd als verpakking in de textielindustrie.

In de naoorlogse jaren 1950 profiteerde de kartonindustrie van de wederopbouw en het economisch herstel. Het was een periode van grote bloei, maar tegelijkertijd kwamen er ook nieuwe ontwikkelingen opzetten. Verpakkingsmiddelen gemaakt van kunststof werden geïntroduceerd. Engeland zette een eigen kartonindustrie op, die als grondstof oud papier gebruikte. En in de jaren 1960 groeide de weerstand in de samenleving tegen de vervuiling van het milieu die de strokartonindustrie veroorzaakte.

Zuivering van afvalwater uit strokartonfabrieken bleek een kostbare zaak. Omschakelen op de verwerking van oud papier was in veel gevallen geen haalbare kaart. Afgezien daarvan zouden de vele coöperatieve fabrieken in feite hun bestaansreden verliezen als ze niet langer het stro van de aangesloten boeren verwerkten. Al deze ontwikkelingen betekenden het einde van een tijdperk. In rap tempo sloten de fabrieken hun deuren. Aan het einde van de jaren '60 waren de meeste verdwenen.

Mijn grootvader Roelof Stevens trok in het begin van de jaren 1930 met zijn gezin van Hijken (Drenthe) naar Oostwold, omdat daar bij de strokartonfabriek werk te krijgen was. Hij bleef bij de Erica in dienst tot aan zijn  Roelof en Roelof pensionering. Eigenlijk zou hij in het najaar van 1956 met pensioen gaan, maar op aandringen van het bedrijf bleef hij in dienst tot januari 1957, omdat toen de AOW van kracht werd. Inmiddels weduwnaar, ging hij in het dorp op kamers wonen bij Lien Hamming, dochter van manufacturier Ide Hamming. Het beviel hem er niet. De ongehuwde Hamming had kennelijk weinig kaas gegeten van de omgang met een man. Ze was 'knieperig' en dat was onder meer te merken aan de maaltijden die ze serveerde. Mijn opa voelde zich er niet thuis en had er al gauw spijt van dat hij zijn woning aan de Munnikevaart had opgegeven. Hij had daar ook na zijn pensioen kunnen blijven wonen; de fabriek had er geen bezwaar tegen. Na verloop van tijd besloot hij terug te gaan naar Hijken, waar hij een huis kocht aan de Brink.

Bovenstaande foto uit 1955 of 1956 van mijn opa en mij is gemaakt achter zijn woning aan de Munnikevaart 4.

Heeft u informatie over de fabriek? Neem dan a.u.b. contact op!

In diverse bijdragen op de site worden namen genoemd van personen die in verband staan met de fabriek of Oostwold. Indien betrokkenen of nabestaanden bezwaar hebben tegen vermelding, neem dan contact op met de webmaster.

 

 


Strokartonfabriek Erica II
Oostwold
Reageren